Thông tin cần biết
Thứ 3, Ngày 13/08/2019, 15:00
Khó khăn trong việc áp dụng quy định pháp luật xử lý tội trộm cắp tài sản
Cỡ chữ: Font size: Giảm (A-) Mặc định (A) Tăng (A+)
13/08/2019
Trong thực tiễn, không phải trường hợp nào định danh cũng dễ dàng và chính xác; có nhiều vụ án việc định tội danh còn nhiều tranh cãi, còn nhiều quan điểm khác nhau giữa các cơ quan tiến hành tố tụng.

Thực tiễn, định tội danh đối với tội trộm cắp tài sản vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Điều luật quy định giá trị tài sản bị chiếm đoạt tối thiểu là hai triệu đồng trở lên sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, việc định giá tài sản vẫn còn là vấn đề gây nhiều tranh cái để xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong một số trường hợp, việc xác định giá trị tài sản không đơn giản, nhất là trong trường hợp tài sản đã qua sử dụng, việc xác định khấu hao tài sản cũng chỉ là xác định giá trị tương đối như so sánh, đối chiếu, ước lượng, đồng thời tham khảo ý kiến của những người am hiểu về các loại tài sản đó chứ chưa có chứng cứ chứng minh định lượng giá trị tài sản cụ thể. Hoặc là trường hợp tài sản bị trộm cắp đã bị người phạm tội tẩu tán, không truy tìm được thì việc định giá tài sản chỉ dựa vào lời khai của người bị mất tài sản để xác định loại tài sản, giá trị thực tế; Hội đồng định giá căn cứ vào đó để định giá thì rất dễ xảy ra trường hợp chủ quan trong định giá, dẫn đến định giá không chính xác.

Trong trường hợp một người cùng thực hiện nhiều lần hành vi trộm cắp tài sản nhưng mỗi lần trộm cắp tài sản giá trị dưới mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự và không thuộc một trong các trường hợp khác để truy cứu trách nhiệm hình sự (gây hậu quả nghiêm trọng, đã bị xử phạt hành chính, đã bị kết án nhưng chưa được xóa án tích...), đồng thời trong các lần trộm cắp tài sản đó chưa bị xử phạt hành chính lần nào và chưa hết thời hiệu xử phạt hành chính, nếu tổng giá trị tài sản các lần bị xâm hại bằng hoặc trên mức tối thiểu đề truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo hướng dẫn tại Thông tư liên tịch số 02/2001 ngày 25/12/2001 của Tòa án nhân dân tối cao - Viện kiểm sát nhân dân tối cao - Bộ Công an - Bộ Tư pháp thì người thực hiện hành vi trộm cắp tài sản nhiều lần như vậy phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp tài sản tương ứng theo tổng giá trị tài sản các lần bị xâm phạm, nếu các hành vi trộm cắp tài sản được thực hiện một cách liên tục, kế tiếp nhau về mặt thời gian; việc thực hiện hành vi trộm cắp tài sản có tính chuyên nghiệp, lấy tài sản trộm cắp làm nguồn sống chính; với mục đích trộm cắp tài sản nhưng do điều kiện, hoàn cảnh khách quan nên việc trộm cắp tài sản được thực hiện nhiều lần và giá trị tài sản bị xâm phạm mỗi lần dưới hai triệu đồng. Tuy nhiên, hướng dẫn này không quy định khoảng thời gian như thế nào, dẫn đến sự không thống nhất giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc áp dụng pháp luật.

Bên cạnh đó, hiện nay, những quy định của Bộ luật hình sự dù đã được sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện nhiều lần nhưng vẫn còn bộc lộ nhiều điểm chưa rõ ràng.

Thứ nhất, về cấu thành cơ bản của tội phạm

Trường hợp trộm cắp tài sản có giá trị dưới 2 triệu đồng nhưng "gây hậu quả nghiêm trọng" đã được bãi bỏ, được thay bằng "gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội". Tuy nhiên Luật 2015 chưa quy định thế nào là "gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội"sẽ dẫn đến khó khăn trong việc hiểu và áp dụng,vì đây là tình tiết, hậu quả mang tính phi vật chất, việc đánh giá, áp dụng nếu không được hướng dẫn cụ thể sẽ có thể dẫn tới tùy nghi, phụ thuộc vào nhận thức của các cơ quan, người tiến hành tố tụng cũng như phụ thuộc vào đặc trưng, điều kiện phát triển kinh tế của từng vùng miền, địa phương khác nhau.

Thứ hai, về tình tiết định khung tăng nặng"hành hung để tẩu thoát"

BLHS năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) đã bỏ tình tiết định khung tăng nặng "gây hậu quả nghiêm trọng", "gây hậu quả rất nghiêm trọng" và "gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng" trong tội TCTS, tuy nhiên tình tiết "hành hung để tẩu thoát" vẫn còn (quy định tại điểm đ, Khoản 2 Điều 173 BLHS năm 2015). Theo quy định tại mục 6 Phần I Thông tư liên tịch số 02 thì khi áp dụng tình tiết "hành hung để tẩu thoát" tại điểm đ khoản 2 Điều 138 BLHS: "Trường hợp, người phạm tội chưa chiếm đoạt được tài sản hoặc đã chiếm đoạt được tài sản, nếu bị phát hiện và bị bắt giữ hoặc bị bao vây bắt giữ thì đã có những hành vi chống trả lại người bắt giữ hoặc người bao vây bắt giữ như đánh, chém, bắn, xô ngã… nhằm tẩu thoát"là trường hợp "hành hung để tẩu thoát"; "nếu đã bị người bị hại hoặc người khác giành lại, mà người phạm tội tiếp tục dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc tấn công người bị hại hoặc người khác nhằm chiếm đoạt cho được tài sản", thì chuyển hóa từ tội trộm cắp tài sản thành tội cướp tài sản. Đối với những trường hợp hành hung để tẩu thoát, người phạm tội có hành vi dùng vũ lực gây thiệt hại về sức khỏe, tính mạng cho người bắt giữ hoặc người bao vây bắt giữ thì sẽ bị xử lý như thế nào?

Thông tư liên tịch số 02 chưa quy định cụ thể thế nào là "bị phát hiện".Vấn đề đặt ra trong trường hợp người phạm tội đã chiếm đoạt được tài sản thì khoảng thời gian từ khi chiếm đoạt được đến khi bị phát hiện, bắt giữ hoặc bị bao vây bắt giữ hoặc bị giành lại là bao lâu? Giả thiết người phạm tội đã thực hiện xong hành vi trộm cắp 01 chiếc xe máy, khoảng vài tháng sau trong khi đem xe đi tiêu thụ thì bị phát hiện, có được xem xét, áp dụng tình tiết này không? Nếu không được xem xét áp dụng thì khi bị phát hiện, bắt giữ hoặc bị bao vây bắt giữhoặc bị giành lại, hành vi chống trả của người phạm tội đối với việc bị phát hiện, bắt giữ hoặc bị bao vây bắt giữ hoặc bị giành lại có cấu thành tội phạm khác hay không? Nếu cấu thành tội phạm khác như cướp tài sản vậy việc bồi thường trách nhiệm dân sự giải quyết như thế nào? (Bồi thường 01 lần hay cả 02 lần).

Trường hợp nếungười phạm tội chưa chiếm đoạt được tài sản hoặc đã chiếm đoạt được tài sản, nếu bị phát hiện và "chưa bị bắt giữ" thì đã có những hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực nhằm "không bị bắt giữ"sau đó tẩu thoát thì có áp dụng tình tiết định khung tăng nặng "hành hung để tẩu thoát" hay không? Hậu quả của hành vi dùng vũ lực gây thiệt hại về sức khỏe, tính mạng cho người phát hiện trong trường hợp này sẽ xử lý như thế nào?

Trường hợp "nếu đã bị người bị hại hoặc người khác giành lại, mà người phạm tội tiếp tục dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc tấn công người bị hại hoặc người khác nhằm chiếm đoạt cho được tài sản" thì theo hướng dẫn của Thông tư liên tịch số 02 sẽ chuyển hóa từ tội TCTS thành tội cướp tài sản. Giả thiết tài sản bị chiếm đoạt chưa được người bị hại hoặc người khác giành lại mà"người phạm tội tiếp tục dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc tấn công người bị hại hoặc người khác nhằm chiếm đoạt cho được tài sản" thì sẽ xử lý như thế nào? Thực tiễn có trường hợp: A trộm cắp của chị C 01 chiếc xe mô tô trị giá là 10.000.000đ. Quá trình thực hiện hành vi phạm tội không bị ai phát hiện. A không mang đi tiêu thụ ngay mà để lại sử dụng một thời gian. Quá trình sử dụng thì bị D lấy trộm. Khi D đang tìm nơi tiêu thụ thì bị anh B (là chồng chị C) phát hiện. D rút dao ra đe dọa anh B sau đó điều khiển xe mô tô bỏ chạy. Trong trường hợp này tài sản đã nằm ngoài sự quản lý của chủ sở hữu hoặc những người có trách nhiệm quản lý tài sản, vậy hành vi "dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc tấn công người bị hại hoặc người khác nhằm mang tài sản tẩu thoát"của D xử lý như thế nào?

Tóm lại, với tính phổ biến của tội trộm cắp tài sản thì hành vi phạm tội sẽ diễn ra muôn hình, muôn vẻ. Việc nắm vững, hiểu rõ và tìm ra các quy định còn khó khăn, vướng mắc để hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản luôn đặt ra góp phần đấu tranh phòng chống loại tội phạm này càng phát huy hiệu quả và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Phan Quang Huy

Lượt người xem:  Views:   8
Chia sẻ:
Share:
Tin khác
 
 
Manage PermissionsManage Permissions
|
Version HistoryVersion History

Tiêu đề

Hình ảnh

Hình ảnh mô tả

Tóm tắt

Nội dung

Link thay thế nội dung

Ngày xuất bản

Tin nổi bật

Tác giả

Phân loại

Loại bài viết

Số Trang

Số Ảnh

Số tiền

Tin liên quan

Audio

Trạng thái

Lịch sử

Số lượt người đọc

Approval Status

Attachments

Content Type: Tin Tức Mở Rộng
Version:
Created at by
Last modified at by
Thông tin cần biết